زمان تقریبی مطالعه: 4 دقیقه
 

سلم بن عمرو خاسر





ابوعمرو سلم بن عمرو خاسر بصری (م ۱۸۶ هـ) از شعرا و شخصیت‌های ادبی قرن دوم قمری بوده و خلفای بنی‌عباس و برمکیان را مدح کرده است.


۱ - معرفی اجمالی



ابوعمرو سلم بن عمرو بن حماد بن عطاء بن یاسر خاسر بصری، منسوب به تمیم است در بصره به دنیا آمد
[۱] سزگين، محمد فؤاد، تاریخ التراث العربی، ج۲، ص۴.
و به بغداد رفت و در آنجا سکنی گزید.
وی از شاگردان بشار بن بُرْد به شمار می‌آمد اما در به کارگیری بعضی از معانی، بر بشّار پیشی گرفت و آن معانی را در قالبی لطیف‌تر ادا کرد. و از او اشعار زیادی نقل کرده است که در قولی، به نه هزار بیت بالغ می‌شود. او شاعری فصیح، بی‌تکلف،
[۷] سزگين، محمد فؤاد، تاریخ التراث العربی، ج۲، ص۴.
نیکوسرا
[۸] ابن‌خلکان، احمد بن محمد، وفیات الاعیان، ج۲، ص۳۵۲.
و بذله‌گو بود و زیاد می‌سرود.
درباره‌اش گفته‌اند: خوب مدیحه‌سرایی نمی‌کرد، ولی مرثیه خوب می‌سرود.
[۱۰] ابوالفرج اصفهانی، على بن حسين، الاغانی، ج۱۹، ص۲۷۵.

ایشان را از این جهت خاسر (زیانکار) می‌گویند که قرآن خود را به طنبوری فروخت. برخی هم گفته‌اند: از این جهت خاسر نامیده شد که اموال خود را صرف شعر و ادب، مجالست با شعرا و... کرد.

۲ - مدح حاکمان



سلم بن عمرو با اشعاری روان و استوار، حاکمان زمان خود مانند مهدی عباسی (خلافت ۱۵۸-۱۶۹ هـ)، ‌هادی عباسی (خلافت ۱۶۹-۱۷۰ هـ) و‌ هارون عباسی (خلافت ۱۷۰-۱۹۳ هـ) را مدح کرده و در سوگ منصور عباسی (خلافت ۱۳۶-۱۵۸ هـ) و مهدی عباسی (خلافت ۱۵۸-۱۶۹ هـ) مرثیه سروده است.

۳ - قضیه ارث سلم



سلم بن عمرو، خلفای بنی‌عباس و برمکیان را مدح کرده و آنها نیز او را مورد لطف قرار داده‌اند. گویند: پیش از مرگش، پنجاه هزار دینار نزد شمر غسّانی به امانت گذاشت و هیچ وارثی نداشت. ابراهیم موصلی از این امر اطلاع داشت. روزی که برای‌ هارون الرشید آواز می‌خواند و‌ هارون به طرب و شادی درآمده بود، به او گفت: خواسته‌ات چیست؟ ابراهیم گفت: ‌ای امیرالمؤمنین! از تو چیزی را می‌خواهم که از مال تو نیست و غیر از آن هم چیزی را بر تو تکلیف نمی‌کنم. گفت: آن چیست؟ ابراهیم گفت: خواسته من ودیعه سلم خاسر است که وارثی هم ندارد.‌ هارون الرشید نیز امر کرد آن را به ابراهیم بدهند.

۴ - آثار



اشعاری از خود به جا گذاشت که ۱۵۰ ورقه بوده است. برخی از اشعارش چاپ و منتشر شده است.
[۱۸] سزگين، محمد فؤاد، تاریخ التراث العربی، ج۲، ص۴.
اثر دیگر وی اخبار مع بشار بن برد و ابی‌العتاهیه می‌باشد.
[۱۹] كحاله، عمر رضا، المستدرک علی معجم المؤلفین، ص۲۷۶.


۵ - تاریخ وفات



سلم بن عمرو سرانجام در سال ۱۸۶ هـ در زمان خلافت‌ هارون الرشید (۱۷۰-۱۹۳ هـ) درگذشت.

۶ - پانویس


 
۱. ↑ سزگين، محمد فؤاد، تاریخ التراث العربی، ج۲، ص۴.
۲. ↑ خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۹، ص۱۳۸.    
۳. ↑ زرکلی، خیرالدین بن محمود، الاعلام، ج۳، ص۱۱۱.    
۴. ↑ حموی، یاقوت بن عبدالله، معجم الادباء، ج۳، ص۱۳۸۲.    
۵. ↑ ابوالفرج اصفهانی، علی بن حسین، الاغانی، ج۱۹، ص۱۷۳.    
۶. ↑ صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، ج۱۵، ص۱۸۸.    
۷. ↑ سزگين، محمد فؤاد، تاریخ التراث العربی، ج۲، ص۴.
۸. ↑ ابن‌خلکان، احمد بن محمد، وفیات الاعیان، ج۲، ص۳۵۲.
۹. ↑ صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، ج۱۵، ص۱۸۸.    
۱۰. ↑ ابوالفرج اصفهانی، على بن حسين، الاغانی، ج۱۹، ص۲۷۵.
۱۱. ↑ زرکلی، خیرالدین بن محمود، الاعلام، ج۳، ص۱۱۱.    
۱۲. ↑ ابن‌کثیر، اسماعیل بن عمر، البدایه و النهایه، ج۱۰، ص۱۸۸.    
۱۳. ↑ خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۹، ص۱۳۸.    
۱۴. ↑ خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۹، ص۱۳۸.    
۱۵. ↑ ابن‌خلکان، احمد بن محمد، وفیات الاعیان، ج۲، ص۳۵۱.    
۱۶. ↑ خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۹، ص۱۳۹.    
۱۷. ↑ ابن‌ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، ص۱۹۷.    
۱۸. ↑ سزگين، محمد فؤاد، تاریخ التراث العربی، ج۲، ص۴.
۱۹. ↑ كحاله، عمر رضا، المستدرک علی معجم المؤلفین، ص۲۷۶.
۲۰. ↑ زرکلی، خیرالدین بن محمود، الاعلام، ج۳، ص۱۱۰.    
۲۱. ↑ صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، ج۱۵، ص۱۹۰.    


۷ - منبع



• پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی، دائرة المعارف مؤلفان اسلامی، ج۱، ص۳۷۵، برگرفته از مقاله «ابوعمرو سلم بن عمرو خاسر».
• عبدالسلام ترمانینی، رویدادهای تاریخ اسلام، ترجمه پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ج۱، ص۴۲۳.






آخرین نظرات
کلیه حقوق این تارنما متعلق به فرا دانشنامه ویکی بین است.